Yapim islerinde sigorta, isin baslamasindan eserin idareye teslimine kadar geçen sürede karsilasilabilecek ani ve beklenmedik hasarlar karsisinda is sahibini (idare) ve yüklenici firmayi koruyucu mekanizma olarak karsimiza çikmaktadir.
4734 Sayili Kamu Ihale Kanunu kapsaminda gerçeklestirilen yapim islerinde olusabilecek ani ve beklenmedik risklere karsi, yükleniciyi ve dolayisiyla idareyi güvenli tarafta tutabilmek açisindan 4735 sayili Kamu Ihale Sözlesmeleri Kanunu, Yapim Isleri Genel Sartnamesi ve yapim islerine ait TIP Sözlesmede sigortalama islemlerine iliskin gerekli yasal düzenlemeler yapilmistir.
Yüklenici, isyerindeki her türlü araç, malzeme, ihzarat, is ve hizmet makineleri, tasitlar, tesisler ile sözlesme konusu yapim isinin korunmasindan ise baslama tarihinden kesin kabul tarihine kadar sorumludur. Ayrica yaptigi islerden dolayi üçüncü kisilerin kendilerine veya mallarina zarar verilmesi ihtimaline karsida sorumludurlar. Bu süreç içerisinde karsimiza üç asamali bir yükümlülük durumunu kapsayan üç farkli sigorta çikmaktadir. Bunlar;
4735 sayili Kamu Ihale Sözlesmeleri Kanunun ile Yapim Isleri Genel Sartnamesinin 9’uncu maddesi ile TIP Sözlesmenin 17’inci maddesine göre yüklenici, is yerlerindeki her türlü araç, malzeme, ihzarat, is ve hizmet makineleri, tasitlar, tesisler ile sözlesme konusu is için, isin özellik ve niteligine göre ihale dokümaninda belirtilen sekilde; Ise baslama tarihinden geçici kabul tarihine kadar geçen süre içinde olusabilecek
Gibi risklere karsi “insaat sigortasi (bütün riskler)” yaptirmak zorundadir.
Insaat sigortasi (bütün riskler/all risk), Kamu Ihale Kurumu tarafindan yayimlanan terimler sözlügünde de ayni sekilde tariflenerek yüklenicinin yaptirmasi gereken sigorta olarak tanimlanmistir.
Olaganüstü haller ve dogal afetlerin isyerlerinde ve yapilan islerde meydana getirecegi hasar ve zararlar ile sigortalanabilir riskler (all risk) sigorta kapsaminda bulundugundan yüklenici, bu hasar ve zararlar için idareden hiç bir bedel isteyemez. Ancak bu hasar ve zararlardan meydana gelecek gecikmeler için yükleniciye gerekli ek süre verilir.
Insaat sigortasi (bütün riskler) kapsamindaki imalatlarda meydana gelen hasarla için yükleniciye ayrica bir ödeme yapilmayacagina iliskin Sayistay 1. Dairesi tarafindan verilen 06.10.2022 tarihli ve 10871 nolu kararda;
Deprem nedeniyle tünel insaatinda hasar meydana gelmesi sonucu proje revizyonuna gidilerek tünelde iyilestirmeler yapilmis ve bedeli is artis kapsaminda ödenmistir. Is artis kapsaminda yapilan ödemelerin bir kismi tüneldeki iyilestirmelerden (bulon, süren, nihai beton imalatlarini niteliklerinin degistirilmesi) kaynaklanmakta iken, bir kismi da deprem nedeniyle hasar gören imalatlarin yeniden ikmal edilmesinden kaynaklanmaktadir.
All risk sigorta kapsaminda olmasina ragmen deprem nedeniyle tünelde meydana gelen hasar için yükleniciye ödeme yapildigi anlasilmistir.
Deprem nedeniyle yapida meydana gelen hasarlar all risk sigortasi kapsaminda oldugundan, bu hasarlara karsilik yükleniciye ödeme yapilmasi sonucu kamu zarari olusmustur.
Ifadelerine yer verilmistir.